Na wstępie należy wyjaśnić, czym jest wypowiedzenie umowy o pracę. Jest to oświadczenie woli, którego skutkiem jest rozwiązanie umowy o pracę. Jest to jednostronna czynność prawna, co oznacza, że dla dokonania skutku (rozwiązania stosunku pracy) nie jest wymagana zgoda drugiej strony, a jedynie poinformowanie jej. To bardzo ważne rozróżnienie w stosunku do powszechnego, ale błędnie nazywanego „wypowiedzenia za porozumieniem stron”.
💡 Najważniejsze wnioski
- Wypowiedzenie umowy o pracę to czynność jednostronna, która nie wymaga zgody drugiej strony (pracodawcy lub pracownika). Wymaga jednak zachowania formy pisemnej oraz odpowiedniego ustawowego okresu wypowiedzenia.
- Okres wypowiedzenia jest uzależniony od stażu pracy w danej firmie: wynosi od 2 tygodni (zatrudnienie poniżej 6 miesięcy), przez 1 miesiąc (powyżej 6 miesięcy), aż do 3 miesięcy (powyżej 3 lat). Okres wypowiedzenia np. w tygodniach kończy się w sobotę, w miesiącach – w ostatnim dniu miesiąca.
- Pracodawca przy wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony zawsze musi podać prawdziwą i skonkretyzowaną przyczynę uzasadniającą rozwiązanie stosunku pracy.
- Pracownik z kolei – wypowiadając umowę o pracę – zazwyczaj nie musi podawać żadnej przyczyny uzasadniającej (jeśli odbywa się to za odpowiednim wypowiedzeniem).
Porozumienie stron to dobrowolna, dwustronna umowa rozwiązująca umowę o pracę. Z kolei wypowiedzenie to czynność jednostronna – składamy ją do wiadomości, a druga strona nie musi wyrażać na to zgody.
Wypowiedzenie umowy o pracę – czym jest, jak obliczyć okresy i poprawnie uzasadnić?
Wypowiedzenie umowy o pracę. Czym jest?
Wypowiedzenie umowy o pracę to jednostronna czynność prawna, co oznacza, że dla rozwiązania stosunku pracy nie jest wymagana zgoda drugiej strony. Jedna ze stron (pracownik lub pracodawca) przedkłada pismo, a druga zmuszona jest przyjąć je do wiadomości. Pracownik może wypowiedzieć umowę w dowolnym czasie, np. podczas zwolnienia lekarskiego czy urlopu macierzyńskiego. Prawo pracodawcy do złożenia wypowiedzenia polega na wielu ograniczeniach prawnych (nie można zwolnić kogoś w wieku przedemerytalnym lub przebywającego na urlopie ojcowskim / L4).
Jak prawidłowo obliczyć okres wypowiedzenia umowy o pracę?
Okresy wypowiedzenia uzależnione są od czasu zatrudnienia u danego pracodawcy:
- krócej niż 6 miesięcy: 2 tygodnie (przy umowach próbnych na 3 miesiące to również 2 tyg.),
- co najmniej 6 miesięcy: 1 miesiąc,
- co najmniej 3 lata: 3 miesiące.
Zgodnie z art. 30 § 21 Kodeksu Pracy okresy zawsze kończą się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca.
Przykład (Miesiąc): Jeżeli pracodawca wręczy pracownikowi wypowiedzenie 2 listopada, to z racji zasady pełnych miesięcy, umowa i okres wypowiedzenia ulegną rozwiązaniu w dniu 31 grudnia.
Co ciekawe, wliczanie do stażu pracy zachodzi również przez sam okres wypowiedzenia. Jeżeli pracownik zostanie zwolniony np. w połowie czerwca, ale przed końcem „jego aktualnego” dwutygodniowego wypowiedzenia upłynie mu pełne pół roku pracy w firmie – automatycznie uzyskuje prawo do przedłużenia ochrony i przejścia na tryb wypowiedzenia wynoszący 1 miesiąc.
Treść oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę
Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika:
Musi zawierać: miejscowość i datę, dane obu stron, oświadczenie o wypowiedzeniu (z określeniem zastosowanego okresu) oraz oba podpisy (pracownika – oznaczającego akt woli, oraz pracodawcy – potwierdzającego odebranie dokumentu). W standardowej sytuacji pracownik nie musi podawać przyczyny swojej rezygnacji.
Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę:
Złożenie pisma przez pracodawcę wymaga już znacznie więcej rygorów. Poza podstawowymi danymi, pracodawca musi dodać m.in.: datę upływu tego okresu wypowiedzenia oraz pouczenie o prawie odwołania pracownika do sądu pracy (wraz ze wskazaniem właściwego sądu). Brak pouczenia może skutkować tym, że pracownik będzie miał przywrócony termin do wytoczenia sprawy sądowej, np. po kilku miesiącach. Ponadto dopuszczalne jest tu wpisanie (fakultatywnego) zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy przy jednoczesnym wysłaniu go na przymusowy zaległy urlop wypoczynkowy.
Wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony
Pracodawca wypowiadający pracownikowi umowę o pracę na czas nieokreślony (stałą) zobowiązany jest do bezwzględnego wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Przyczyna musi być konkretna, opisana zrozumiale i wyczerpująca (nie można podać abstrakcyjnego „Złe wykonywanie pracy”). Podanie ogólnikowych i fałszywych powodów jest równoznaczne ze złamaniem prawa przez pracodawcę (a pracownik ma wielkie szanse na wygraną i ogromne odszkodowanie w Sądzie Pracy).
Przykład: „Utrata zaufania” to popularna, aczkolwiek ryzykowna dla pracodawcy przyczyna. Prawnie nie wystarczy samo stwierdzenie utraty zaufania. Należy przytoczyć konkretne sytuacje i częste przewinienia, by utrata nie była oparta na subiektywnych przekonaniach. Sprawy uzasadnień wypowiedzeń to jedne z trudniejszych kwestii dla każdej firmy, w związku z czym warto przed wręczeniem pisma zawsze skonsultować wzór z radcą prawnym ze specjalizacją z prawa pracy.
Wypowiedzenie umowy o pracę za pośrednictwem wiadomości e-mailowej
Złożenie takiego oświadczenia w pliku e-mail lub wiadomości komunikatora dla pracownika jest powszechnie stosowane, jednak dla utrzymania ważności prawnej tego wypowiedzenia konieczny jest bezpieczny, wykwalifikowany podpis elektroniczny po stronie pracodawcy. Jeżeli takiego podpisu nie ma na dokumencie elektronicznym (tylko np. skan pisma), takie oświadczenie bywa uznane za formalnie skuteczne, ale wadliwe – i pracownik bez wysiłku będzie w stanie je podważyć u sędziego.