Sprzedaż apteki – jak przebiega? O czym pamiętać? Na co zwracać uwagę?

apteka
Piotr Kłodziński|
|
Comments (0)

Sprzedaż apteki – jak przebiega? O czym pamiętać? Na co zwracać uwagę?

Spis treści
    Add a header to begin generating the table of contents
    Scroll to Top

    Wstęp

    Po zakończeniu lektury poniższego artykułu, polecamy jego drugą część: Jak sprzedać aptekę – po wyrokach NSA z 2022 r.

    Samo otwarcie apteki jest wielokrotnie bardziej utrudnione, niż otwarcie innego typu firmy. Sprzedaż apteki także jest zdecydowanie bardziej sprzedaż, niż „tradycyjne” zbycie przedsiębiorstwa.

    W ramach naszej Kancelarii Prawa Farmaceutycznego każdego roku prowadzimy kilkanaście projektów polegających na kompleksowym wsparciu klientów w sprzedaży oraz nabywaniu indywidualnych aptek, jak i sieci aptecznych. Pozwólcie więc Państwo, że poza zasugerowaniem Państwu możliwości nawiązania z nami kontaktu celem rozważenia możliwości nawiązania współpracy, podzielimy się poniżej częścią wiedzy i doświadczenia, jakie dotychczas zebrał nasz Zespół przy takich transakcjach.

    Czym jest sprzedaż apteki z prawnego punktu widzenia?

    Apteki są prowadzone w dwóch podstawowych formach, tj. jako jednoosobowe działalności gospodarcze, a także jako spółki prawa handlowego. Sprzedaż apteki jest w istocie sprzedażą przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części jeżeli ta prowadzona jest w ramach działalności gospodarczej, albo dokonywana jest w drodze sprzedaży udziałów – w spółkach kapitałowych oraz praw i obowiązków wspólników – w spółkach osobowych.

    Najważniejszy praktyczny wniosek jest taki, że w ramach przygotowania do sprzedaży apteki należy przede wszystkim potwierdzić w jakiej formie prawnej zarejestrowane jest przedsiębiorstwo prowadzące aptekę. Ta informacja determinuje, to co w istocie będzie przedmiotem sprzedaży, choć często znacznie korzystniej można sprzedać aptekę, dokonując wcześniej odpowiednich przekształceń w zakresie jego formy prawnej.

    Kolejna istotna sprawa to ustalenie jakie dokładnie składniki wchodzą skład majątku tego przedsiębiorstwa – to także nie zawsze jest w pełni oczywiste, a strony transakcji zazwyczaj niektóre elementy starają się dodatkowo włączyć lub wyłączyć ze sprzedaży. 

    Odpowiadając na najczęściej zadawane pytanie: tak, jak najbardziej można sprzedać aptekę z lekami. Warto jednak podkreślić, że wielu kupujących, nie za wszystkie leki znajdujące się w aptece chce zapłacić tę samą kwotę. Szczególnym problemem są tutaj leki przeterminowujące się i nie rotujące, którymi potencjalni nabywcy apteki są często zainteresowani mniej, albo wcale. Ta kwestia zazwyczaj jest przedmiotem długotrwałych negocjacji, dlatego powinna być brana pod uwagę przy przygotowywaniu apteki do sprzedaży.

    Jak ustalić ile apteka jest warta? Za ile sprzedać aptekę? 

    Podstawowym sposobem wyceny apteki, jest ustalenie jej wartości w oparciu o obroty uzyskiwane przez nią w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Z takiego okresu wyciąga się miesięczną średnią, która następnie zostaje pomnożona przez różne współczynniki. Finalne wynagrodzenie za sprzedaż apteki uzależnione jest także od innych kluczowych kwestii – własności lokalu, długości umowy najmu i jej stabilności, marżowości apteki, zadłużenia apteki, wartości jej magazynu, perspektyw rozwoju, wielkości i stabilności kadry, sytuacji na lokalnym rynku. 

    W razie potrzeby takiej wyceny dokonują wyspecjalizowani biegli audytorzy (niektórzy z nich współpracują z naszą kancelarią). Z praktyki takich transakcji – zazwyczaj lepiej nie oszczędzać na profesjonalnej wycenie, bowiem finalna wycena dokonywana przez kupujących, najczęściej stanowi w znacznym stopniu odbicie przygotowania merytorycznego sprzedającego do sprzedaży. 

    W jakiej formie powinna być zawarta umowa sprzedaży apteki?

    Przygotować umowę sprzedaży apteki powinien doświadczony w zakresie prawa farmaceutycznego prawnik. Tak podpowiada zdrowy rozsądek i doświadczenie, ale oczywiście nie jest to obowiązek prawny, a choć tego nie rekomendujemy – czysto teoretycznie każdy taką umowę może próbować przygotować samodzielnie. 

    Przy zawarciu umowy sprzedaży apteki, kluczową kwestią jest forma zawarcia umowy. Trzeba zachować formę jaką przewidział ustawodawca i to pod rygorem nieważności (ad solemnitatem). Forma ta jest mniej typowa, ponieważ jest to niejako „pośredni” stopień pomiędzy tradycyjną umową pisemną a aktem notarialnym. Zgodnie z art. 751 § 1 Kodeksu Cywilnego umowa sprzedaży przedsiębiorstwa (czyli np. apteki) wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Aby uczynić zadość temu wymogowi, należy po podpisaniu „tradycyjnej” umowy pisemnej, uwierzytelnić złożone pod nią podpisy u notariusza lub też podpisać tę umowę w jego obecności. Co warte zaznaczenia, oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by umowę taką zawrzeć w formie aktu notarialnego – jest to bowiem forma „wyższego rzędu” względem formy wymaganej przez ustawodawcę. Należy przy tym pamiętać, iż w rzadkim przypadku, gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość, a więc na przykład sprzedawana jest nie tylko apteka, ale także lokal, w którym apteka ta jest prowadzona, wymaganą formą jest akt notarialny i od tej zasady nie przewidziano odstępstw (art. 158 k.c.). Reasumując – sprzedaż apteki winna być dokonana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub w formie aktu notarialnego.

    Oczywiście inaczej kształtują się obowiązki w sytuacji, w której przedmiotem sprzedaży ma być spółka prawa handlowego prowadząca aptekę, a nie apteka prowadzona w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Tam bowiem najczęściej mamy do czynienia ze sprzedażą udziałów lub wstąpieniem nowego wspólnika do spółki. Więcej na ten temat znajdziecie Państwo w naszym drugim artykule dotyczącym sprzedaży aptek.

    Trudna sprawa, czyli odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte przez dotychczasowego właściciela apteki

    Częstym problemem sprzedawanych aptek są wierzytelności i odpowiedzialność za nie. Zgodnie z prawem nabywca przedsiębiorstwa (w tym przypadku apteki) jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, pomimo zachowania należytej staranności. 

    Powyższa regulacja – niewątpliwie mało atrakcyjna z punktu widzenia nabywcy apteki – zawiera kilka elementów, nad którymi należy się pochylić. Po pierwsze ustalić należy, czym jest odpowiedzialność solidarna nabywcy oraz zbywcy apteki. Zgodnie z artykułem 366 § 1 k.c. istotą solidarnego zobowiązania dłużników jest prawo po stronie wierzyciela, pozwalające mu na zaspokojenie całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie lub od każdego z osobna. Oczywiście zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych.

    Oznacza to, że w każdej poważnej transakcji Kupujący poświęcają sporo czasu na „prześwietlenie” zbywcy apteki, gdyż z przywołanego przepisu wynika, że odpowiedzialność nabywcy nie rozciąga się jedynie na te zobowiązania, o których nabywca nie wiedział mimo zachowania należytej staranności. Odpowiednia staranność w badaniu stanu finansów nabywanego przedsiębiorstwa pozwoli po pierwsze w pełni określić krąg wierzycieli zbywcy, przed którymi nabywca będzie odpowiadać, a także – potencjalnie – zwolnić się od niektórych zobowiązań. Ową należytą starannością w tego typu relacjach będzie na przykład odpowiednio wnikliwe badanie, który pozwoli ocenić, czy i w jakiej skali zadłużony jest zbywca. Tutaj liczy się doświadczenie nabywcy, albo reprezentującej go kancelarii prawnej – pozwalające przeprowadzić ten proces możliwie rzetelnie i szybko.

    Szczegółowe rozwiązania prawne w przypadku sprzedaży aptek

    Najważniejszą grupą przepisów, na którą w opisywanym kontekście należy zwrócić uwagę, są art. 99-105 z ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo Farmaceutyczne.

    Należy zaznaczyć, że osobną sprawą jest sama sprzedaż apteki lub udziałów w spółce prowadzącej aptekę, a osobną zmiana lub przeniesienie pozwolenia na jej prowadzenie. Przeniesienie zezwolenia jeżeli jest konieczne, to musi zostać przeprowadzone w określonej prawem procedurze odbywającej się przed Wojewódzkim Inspektorem Farmaceutycznym. Powyższa kwestia regulowana jest właśnie przez art. 104a Prawa Farmaceutycznego, który systemowo wiąże się z innymi przepisami tejże ustawy.

    Poniżej przeanalizujmy zatem dokładnie, jak taka procedura wygląda, na co zwrócić uwagę i gdzie mogą pojawić się potencjalne problemy.

    Kto może prowadzić aptekę? Kto może kupić aptekę?

    Odpowiedź na powyższe pytania wyznacza krąg nabywców i zbywców aptek, który wynika z przywołanych powyżej przepisów Prawa farmaceutycznego. Trzeba podkreślić, że od kilku lat (od czerwca 2017 r.) nie każdy może otworzyć aptekę. Dodatkowo, by jeszcze bardziej skomplikować sprawę – nie każda osoba może nabyć, każdą aptekę już działającą na rynku. Z ostatnich orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika – o czym szerzej piszemy w naszym drugim artykule – że to kto może nabyć daną aptekę zależy także od tego, kiedy została ona otwarta. Do tzw. starych zezwoleń nie stosuje się bowiem ograniczeń wynikających z nowelizacji ustawy znanej powszechnie jako Apteka dla Aptekarza – tym samym wedle przeważających aktualnie poglądów, mogą one być swobodnie sprzedawane również na rzecz podmiotów, które nie spełniają aktualnych wymagań, o czym szerzej poniżej.

    Art. 99 Prawa Farmaceutycznego określa, iż apteka prowadzona musi być na podstawie zezwolenia na prowadzenie apteki wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Wydanie takiego zezwolenia obwarowane jest pewnymi warunkami, które wynikają z przywołanego przepisu, lecz bezprzedmiotowym byłoby je w tym miejscu szczegółowo opisywać – wszak skupiamy się na transakcji sprzedaży apteki oraz przeniesienia zezwolenia na jej prowadzenie, więc zakładamy, iż zbywca owo zezwolenie posiada. Nie sposób jednak pominąć pewnych kwestii, które wynikają z przywołanego artykułu, a wpływają bezpośrednio na możliwość i skuteczność przeniesienia lub zmiany zezwolenia.

    1. Po pierwsze odnieść należy się do kręgu podmiotów, które zgodnie z obecnie obowiązującym art. 99 ust. 4 Prawa Farmaceutycznego mogą uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki. Mowa tutaj o:

    A/ Farmaceucie posiadającym prawo wykonywania zawodu, prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą oraz

    B/ Spółce jawnej lub partnerskiej, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek, i której wspólnikami (partnerami) są wyłącznie farmaceuci prawo wykonywania zawodu, o którym mowa w pkt 1.

    Ponieważ tylko wskazane wyżej podmioty uzyskać mogą „pierwotnie” zezwolenie na prowadzenie apteki, także tylko na nie może zostać ono „przeniesione” – jeżeli pozwolenie na prowadzenie apteki zostało wydane już po wejściu w życie Apteki dla aptekarza. Tym samym zakupić aptekę założoną pod rządami nowych przepisów, a więc po 25 czerwca 2017r. może wyłącznie farmaceuta lub spółka jawna/partnerska, która zajmuje się wyłącznie prowadzeniem aptek i której wspólnikami/partnerami są wyłącznie farmaceuci. Oczywiście i na to działający na rynku przedsiębiorcy i sieci apteczne znaleźli już swoje sposoby, ale to nie czas i miejsce na ich publikację.

    Co równie istotne, w Prawie farmaceutycznym istnieją przepisy, które określają kto – pomimo spełnienia powyższych warunków – nie może uzyskać zezwolenia na prowadzenie apteki, a więc także nie może ono zostać na niego przeniesione przy okazji sprzedaży apteki. Jeżeli nabywca znajduje się w grupie objętej wspomnianymi włączeniami, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny nie wyda zgody na przeniesienie lub zmianę zezwolenia.

    Z art. 104a wynika, iż nie można przenieść zezwolenia na podmioty opisane w art. 99 ust. 3, a więc te, które:

    – Prowadzą lub wystąpiły z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmują się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi lub

    – Prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek lub podmioty przez nie kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek na terenie województwa

    – Są członkami grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek.

    Nowe apteki nie mogą być przeniesione na osoby i podmioty opisane w art. 99 ust. 3a, a więc te które:

    – Są wspólnikami, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;

    – Prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub;

    – Są członkami grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub;

    – Wchodzą w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.

    Podmioty opisane w art. 101 pkt 2-5, a więc:

    – Te którym w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku o przeniesienie zezwolenia cofnięto zezwolenie na wytwarzanie lub import produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, prowadzenie apteki lub hurtowni farmaceutycznej, lub które w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku zostały skreślone z Krajowego Rejestru Pośredników w Obrocie Produktami Leczniczymi;

    – Te które posiadają zezwolenie na wytwarzanie lub import produktu leczniczego albo produktu leczniczego weterynaryjnego albo wystąpiły z wnioskiem o wydanie takiego zezwolenia, prowadzą hurtownię farmaceutyczną lub hurtownię farmaceutyczną produktów leczniczych weterynaryjnych albo wystąpiły z wnioskiem o wydanie zezwolenia na jej prowadzenie, zajmują się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi albo wystąpiły z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 73a ust. 3, lub wykonują działalność leczniczą albo wystąpiły z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej;

    – Które nie dają rękojmi należytego prowadzenia apteki;

    – Na które w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku o przeniesienie zezwolenia nałożono karę pieniężną na podstawie art. 127, art. 127b lub art. 127c;

    Należy pamiętać, aby przed transakcją kupna apteki upewnić się, iż znajdujemy się w kręgu podmiotów uprawnionych do posiadania zezwolenia na prowadzenie tej konkretnej apteki. W przeciwnym wypadku cała transakcja może doprowadzić wręcz do utraty zezwolenia na prowadzenie apteki, a w konsekwencji straty zainwestowanych środków.

    W tym miejscu warto wspomnieć, że w przypadku sprzedaży apteki nie mają zastosowania ograniczenia demograficzne i geograficzne opisywane w przywoływanych przepisach, gdyż nabywana apteka prowadzona jest pod dotychczasowym adresem, już uprzednio objętym zezwoleniem wydanym po zbadaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego kwestii gęstości zaludnienia i odległości aptek.

    Reasumując podmiot kupujący aptekę otwartą po 25 czerwca 2017 r., a więc już pod rządami nowych przepisów:

    1.Musi posiadać odpowiedni status – uprawnienia farmaceuty lub określonej spółki;

    2.Nie może być wyłączony z grona podmiotów, które mogą uzyskać zezwolenie na podstawie: art. 99 ust. 3, 3a, 4-4b i art. 101 pkt 2-5 Prawa Farmaceutycznego.

    Ograniczenia te – zgodnie z kształtującą się linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie dotyczą tzw. starych pozwoleń, wydanych przed wejściem w życie tzw. Apteki dla aptekarza, a więc przed 25 czerwca 2017 r. Apteki objęte tymi pozwoleniami mogą być przedmiotem o wiele bardziej swobodnego handlu.

    Jak sprzedać aptekę i przenieść zezwolenie na prowadzenie apteki?

    Po ustaleniu kręgu podmiotów, które mogą posiadać zezwolenie na prowadzenie apteki, należy przeanalizować samą procedurę jego przeniesienia wynikającą z art. 104a Prawa Farmaceutycznego.

    Przeniesienie zezwolenia odbyć się musi za pośrednictwem organu, który to zezwolenie wydał, tj. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Odbywa się to w procedurze administracyjnej, co obliguje do dochowania określonych prawem wymogów. Sprawę administracyjną wszczyna się poprzez złożenie stosownego wniosku do wyżej wymienionego organu. Jak wynika z przywołanego przepisu, stronami tego postępowania są podmiot, który nabył aptekę oraz podmiot, na rzecz którego przenoszone zezwolenie zostało wydane. Krótko mówiąc – nabywca i zbywca apteki. To oni zobowiązani są wspólnie zlożyć wniosek o przeniesienie zezwolenia, a także – stosownie do art. 105 Prawa Farmaceutycznego – opłacić w wysokości pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nabywca spełniać musi prawem opisane wymogi, a tym samym zobowiązany jest wraz z wnioskiem złożyć:

    – Pisemne oświadczenie o przyjęciu wszystkich warunków zawartych w zezwoleniu,

    – Oświadczenie, iż adres prowadzenia apteki nie ulega zmianie,

    – Dokumenty potwierdzające, iż spełnia wymagania opisane w powyższym akapicie (nie podlega wyłączeniu z grona podmiotów uprawnionych do uzyskania zezwolenia na podstawie art. 99 ust. 3, 3a, 4-4b i art. 101 pkt 2-5 Prawa Farmaceutycznego),

    – Umowę – w odpowiedniej formie, jak opisano w pierwszej części – sprzedaży przedsiębiorstwa (apteki),

    – Potwierdzenie, iż jest się podmiotem, który może uzyskać zezwolenie, a więc dokument udowadniający prawo do wykonywania zawodu farmaceuty oraz/lub odpis z CEIDG/KRS poświadczający odpowiedni charakter działalności/spółki,

    – Dokumenty potwierdzające, iż nabywca daje rękojmię prawidłowego prowadzenia apteki,

    I nie tylko…

    ….podkreślić bowiem należy, iż opisany powyżej zestaw dokumentów, które należy dołączyć do wniosku nie wynika wprost z przepisów ustawy. Co więcej wskazany wyżej katalog nie jest wyczerpujący. Przepisy określają bowiem minimalne wymagania, które musi spełnić nabywca apteki nie określając jednocześnie, w jaki sposób spełnienie tych wymagań ma on wykazać. Tym samym znajomość praktyki poszczególnych lokalnych WIF ma tutaj kluczowe znaczenie.

    Co z takim wnioskiem może zrobić Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny?

    Inspektor prowadzi szczegółowe postępowanie, bada wniosek i status wnioskodawcy pod kątem spełnienia prawem przewidzianych wymogów i dopiero na tej podstawie wydaje decyzję. Cała procedura kończy się wydaniem stosownej decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku oraz po przeprowadzeniu postępowania dowodowego – przenosi on zezwolenie na prowadzenie apteki na nabywcę. Dopiero wówczas można powiedzieć, iż procedura sprzedaży apteki jako przedsiębiorstwa jest kompletna i nabywca może prowadzić działalność.

    Kwestie podatkowe istotne przy sprzedaży apteki.

     

    Opisywana sprzedaż zazwyczaj jest wolna od podatku VAT, lecz nie ominie jej opłata jaką jest PCC, a więc podatek od czynności cywilnoprawnych.

    Sprzedaż apteki – skrótowe przedstawienie całej procedury

    Ujmując procedurę sprzedaży apteki w telegraficznym skrócie:

    1. Nabywca musi upewnić się, iż należy do grona podmiotów uprawnionych do posiadania zezwolenia na prowadzenie apteki, a także iż nie jest z tego grona wtórnie wyłączony przez odpowiednie przepisy – choć tutaj na skutek orzecznictwa nastąpiły w tym roku bardzo wyraźne zmiany i w stosunku do niektórych zezwoleń krąg nabywców mocno się poszerzył;

    2. Nabywca i Zbywca muszą zawrzeć prawidłowo skonstruowaną umowę sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 i następne k.c. (oczywiście przedmiotem sprzedaży mogą być też udziały w spółkach prawa handlowego prowadzących apteki).

    3. Umowa zawarta musi być w odpowiedniej formie (co do zasady pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi, w określonych przypadkach wymagany jest akt notarialny);

    4. Nabywca musi zachować odpowiednią staranność, analizując kupowane przedsiębiorstwo – najlepszą formą jest przeprowadzenie profesjonalnego audytu lub kompleksowego badania due diligence;

    5. Nabywca i Zbywca muszą złożyć wniosek o przeniesienie lub zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki wraz z odpowiednią dokumentacją do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego oraz współpracować z nim w ramach postępowania w przedmiocie badania wniosku i spełnienia przez nabywcę prawem przewidzianych wymogów;

    6. Po wydaniu decyzji o przeniesieniu lub zmianie zezwolenia na nabywcę, sprzedaż apteki można uznać za zakończoną

    Jakie są potencjalne pułapki dla nabywcy i zbywcy apteki?

     

    Sprzedaż apteki to proces, który rzadko przebiega w pełni zgodnie z planem. Praktycznie każdy aspekt tej czynności, wiąże się z pewnym ryzykiem. Można wskazać tutaj chociażby:

    1. Nieuregulowanie kwestii prawa do lokalu, w którym znajduje się apteka (kwestia własności lokalu, przeniesienia jej w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa lub na przykład uregulowanie stosunku najmu z wynajmującym, wstąpienie w trwający stosunek najmu, etc.);

    2. Nieodpowiednie uregulowanie w umowie kwestii sprzedaży znajdujących się w aptece ruchomości, takich jak leki czy sprzęt;

    3. Wadliwa analiza stanu prawnego i historii działalności apteki;

    4. Wadliwa wycena przedsiębiorstwa;

    5. Nieprawidłowe sporządzenie wniosku do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego;

    6. Załączenie niekompletnej dokumentacji wraz z wadliwym wykazaniem niezbędnych kwestii, jak chociażby spełnienie wymogów odpowiedniej konkurencji (co może znacznie wydłużyć postępowanie przed Inspektorem, a także skutkować ponoszeniem dodatkowych kosztów w postaci chociażby opłacenia biegłego z tego zakresu);

    7. Nieodpowiednie ukształtowanie umowy – m.in. w kwestii jej formy, a także uchybienie obowiązkowi zapłaty odpowiedniego podatku, nieodpowiednie określenie obowiązków stron;

    8. Złe określenie momentu przejścia przedsiębiorstwa, a w konsekwencji niepotrzebna strata kilkudziesięciu lub więcej dni prowadzenia apteki (to czas w którym ludzie muszą otrzymywać wynagrodzenie, a często właściciel lokalu domaga się czynszu). 

    Czy warto skorzystać z pomocy prawnika przy zakupie lub sprzedaży apteki?

     

    Wadliwie przeprowadzona sprzedaż apteki może przynieść zdecydowanie więcej strat niż zysków. We wcale nie tak rzadkich przypadkach wadliwe przeprowadzenie tej procedury, może kosztować nawet utratę pozwolenia na prowadzenie apteki. Doświadczony w zakresie prawa farmaceutycznego prawnik – kompleksowo obsługujący całe przedsięwzięcie powinien zapewnić najbardziej satysfakcjonujące zbywcę i nabywcę, ale jednocześnie możliwie bezpieczne dla wszystkich stron umowy – rozwiązania. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż rynek obrotu aptekami jest rynkiem stosunkowo niszowym, a znaczna część wiedzy pochodzi z doświadczenia. W związku z tym kluczowy jest wybór doradców specjalizujących się w przeprowadzaniu takich transakcji. Na szczęście dla klientów – jest nas kilkunastu profesjonalistów sprawnie działających na tym rynku.

    Jeżeli szukali Państwo informacji na temat sprzedaży lub kupna apteki, to mamy nadzieję, że powyższy artykuł dobrze zarysował kluczowe elementy tego dosyć skomplikowanego procesu. 

    Podsumowując: Podstawowe i kluczowe różnice pomiędzy transakcjami prowadzącymi do zmiany właściciela apteki zależą od tego czy dana apteka należy do jednoosobowej działalności gospodarczej, czy też do spółki prawa handlowego oraz kiedy zostało wydane zezwolenie, a także kto jest nabywcą apteki. Każda z tych transakcji wymaga wdrożenia nieco innego scenariusza działania, dokładnej analizy całości dokumentacji oraz zaprojektowania takiego rozwiązania, które pozwoli w możliwie bezpieczny sposób przeprowadzić całą operację.

    Krótka informacja o tym jak możemy Państwu pomóc:

     

    Jeżeli są Państwo zainteresowani, to przez wyżej opisany proces wraz z Zespołem naszej Kancelarii Prawa Farmaceutycznego – możemy Państwa przeprowadzić, wspomagając naszym doświadczeniem, znajomością rynku i zdolnościami negocjacyjnymi. 

    Udzielamy wsparcia od strony prawnej i biznesowej w zakresie transakcji dotyczącej nabycia lub sprzedaży apteki. Posiadamy spore doświadczenie po obydwu stronach tego stołu negocjacyjnego, co pozwala nam wynegocjować dla naszych Klientów możliwie korzystne warunki transakcji. Wspieramy zainteresowanych sprzedających apteki w przygotowaniu oferty, poszukiwaniach nabywców, negocjacji warunków cenowych oraz ustalaniu pozostałych parametrów i postanowień umowy dotyczącej sprzedaży apteki. W razie potrzeby podejmujemy się także przygotowania i weryfikacji zabezpieczeń umownych, doradztwa podatkowego, audytów oraz wyceny aptek. Skorzystanie z naszych usług, zazwyczaj się naszym klientom po prostu opłaca.

    Precedensowe wyroki NSA w 2022 – sprzedaż apteki z pomięciem Apteki dla Aptekarza – o najnowszych orzeczeniach i ich znaczeniu dla praktyki piszemy tutaj [kliknij] 

    Jeżeli chcą państwo skorzystać z profesjonalnego wsparcia prawnego i biznesowego w sprawie zakupu lub sprzedaży apteki, to zapraszamy serdecznie do kontaktu z nami poprzez mail sprzedazapteki@klodzinskikancelaria.pl albo telefonicznie pod numerem +48 509 259 434.

    W naszej Kancelarii istnieje możliwość elektronicznej rezerwacji terminu konsultacji wstępnej w naszej siedzibie w Warszawie. W razie potrzeby posiadamy także oddział w Krakowie, a z klientami z innych części Polski chętnie spotykamy się online. 

    4.7/5 - (3 votes)

    NAJNOWSZE PORADY PRAWNE

    Popularne artykuły

    Sprzedaż apteki – jak przebiega? O czym pamiętać? Na co zwracać uwagę?

    Spis treści
      Add a header to begin generating the table of contents
      Scroll to Top

      Wstęp

      Po zakończeniu lektury poniższego artykułu, polecamy jego drugą część: Jak sprzedać aptekę – po wyrokach NSA z 2022 r.

      Samo otwarcie apteki jest wielokrotnie bardziej utrudnione, niż otwarcie innego typu firmy. Sprzedaż apteki także jest zdecydowanie bardziej sprzedaż, niż „tradycyjne” zbycie przedsiębiorstwa.

      W ramach naszej Kancelarii Prawa Farmaceutycznego każdego roku prowadzimy kilkanaście projektów polegających na kompleksowym wsparciu klientów w sprzedaży oraz nabywaniu indywidualnych aptek, jak i sieci aptecznych. Pozwólcie więc Państwo, że poza zasugerowaniem Państwu możliwości nawiązania z nami kontaktu celem rozważenia możliwości nawiązania współpracy, podzielimy się poniżej częścią wiedzy i doświadczenia, jakie dotychczas zebrał nasz Zespół przy takich transakcjach.

      Czym jest sprzedaż apteki z prawnego punktu widzenia?

      Apteki są prowadzone w dwóch podstawowych formach, tj. jako jednoosobowe działalności gospodarcze, a także jako spółki prawa handlowego. Sprzedaż apteki jest w istocie sprzedażą przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części jeżeli ta prowadzona jest w ramach działalności gospodarczej, albo dokonywana jest w drodze sprzedaży udziałów – w spółkach kapitałowych oraz praw i obowiązków wspólników – w spółkach osobowych.

      Najważniejszy praktyczny wniosek jest taki, że w ramach przygotowania do sprzedaży apteki należy przede wszystkim potwierdzić w jakiej formie prawnej zarejestrowane jest przedsiębiorstwo prowadzące aptekę. Ta informacja determinuje, to co w istocie będzie przedmiotem sprzedaży, choć często znacznie korzystniej można sprzedać aptekę, dokonując wcześniej odpowiednich przekształceń w zakresie jego formy prawnej.

      Kolejna istotna sprawa to ustalenie jakie dokładnie składniki wchodzą skład majątku tego przedsiębiorstwa – to także nie zawsze jest w pełni oczywiste, a strony transakcji zazwyczaj niektóre elementy starają się dodatkowo włączyć lub wyłączyć ze sprzedaży. 

      Odpowiadając na najczęściej zadawane pytanie: tak, jak najbardziej można sprzedać aptekę z lekami. Warto jednak podkreślić, że wielu kupujących, nie za wszystkie leki znajdujące się w aptece chce zapłacić tę samą kwotę. Szczególnym problemem są tutaj leki przeterminowujące się i nie rotujące, którymi potencjalni nabywcy apteki są często zainteresowani mniej, albo wcale. Ta kwestia zazwyczaj jest przedmiotem długotrwałych negocjacji, dlatego powinna być brana pod uwagę przy przygotowywaniu apteki do sprzedaży.

      Jak ustalić ile apteka jest warta? Za ile sprzedać aptekę? 

      Podstawowym sposobem wyceny apteki, jest ustalenie jej wartości w oparciu o obroty uzyskiwane przez nią w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Z takiego okresu wyciąga się miesięczną średnią, która następnie zostaje pomnożona przez różne współczynniki. Finalne wynagrodzenie za sprzedaż apteki uzależnione jest także od innych kluczowych kwestii – własności lokalu, długości umowy najmu i jej stabilności, marżowości apteki, zadłużenia apteki, wartości jej magazynu, perspektyw rozwoju, wielkości i stabilności kadry, sytuacji na lokalnym rynku. 

      W razie potrzeby takiej wyceny dokonują wyspecjalizowani biegli audytorzy (niektórzy z nich współpracują z naszą kancelarią). Z praktyki takich transakcji – zazwyczaj lepiej nie oszczędzać na profesjonalnej wycenie, bowiem finalna wycena dokonywana przez kupujących, najczęściej stanowi w znacznym stopniu odbicie przygotowania merytorycznego sprzedającego do sprzedaży. 

      W jakiej formie powinna być zawarta umowa sprzedaży apteki?

      Przygotować umowę sprzedaży apteki powinien doświadczony w zakresie prawa farmaceutycznego prawnik. Tak podpowiada zdrowy rozsądek i doświadczenie, ale oczywiście nie jest to obowiązek prawny, a choć tego nie rekomendujemy – czysto teoretycznie każdy taką umowę może próbować przygotować samodzielnie. 

      Przy zawarciu umowy sprzedaży apteki, kluczową kwestią jest forma zawarcia umowy. Trzeba zachować formę jaką przewidział ustawodawca i to pod rygorem nieważności (ad solemnitatem). Forma ta jest mniej typowa, ponieważ jest to niejako „pośredni” stopień pomiędzy tradycyjną umową pisemną a aktem notarialnym. Zgodnie z art. 751 § 1 Kodeksu Cywilnego umowa sprzedaży przedsiębiorstwa (czyli np. apteki) wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Aby uczynić zadość temu wymogowi, należy po podpisaniu „tradycyjnej” umowy pisemnej, uwierzytelnić złożone pod nią podpisy u notariusza lub też podpisać tę umowę w jego obecności. Co warte zaznaczenia, oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by umowę taką zawrzeć w formie aktu notarialnego – jest to bowiem forma „wyższego rzędu” względem formy wymaganej przez ustawodawcę. Należy przy tym pamiętać, iż w rzadkim przypadku, gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość, a więc na przykład sprzedawana jest nie tylko apteka, ale także lokal, w którym apteka ta jest prowadzona, wymaganą formą jest akt notarialny i od tej zasady nie przewidziano odstępstw (art. 158 k.c.). Reasumując – sprzedaż apteki winna być dokonana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub w formie aktu notarialnego.

      Oczywiście inaczej kształtują się obowiązki w sytuacji, w której przedmiotem sprzedaży ma być spółka prawa handlowego prowadząca aptekę, a nie apteka prowadzona w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Tam bowiem najczęściej mamy do czynienia ze sprzedażą udziałów lub wstąpieniem nowego wspólnika do spółki. Więcej na ten temat znajdziecie Państwo w naszym drugim artykule dotyczącym sprzedaży aptek.

      Trudna sprawa, czyli odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte przez dotychczasowego właściciela apteki

      Częstym problemem sprzedawanych aptek są wierzytelności i odpowiedzialność za nie. Zgodnie z prawem nabywca przedsiębiorstwa (w tym przypadku apteki) jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, pomimo zachowania należytej staranności. 

      Powyższa regulacja – niewątpliwie mało atrakcyjna z punktu widzenia nabywcy apteki – zawiera kilka elementów, nad którymi należy się pochylić. Po pierwsze ustalić należy, czym jest odpowiedzialność solidarna nabywcy oraz zbywcy apteki. Zgodnie z artykułem 366 § 1 k.c. istotą solidarnego zobowiązania dłużników jest prawo po stronie wierzyciela, pozwalające mu na zaspokojenie całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie lub od każdego z osobna. Oczywiście zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych.

      Oznacza to, że w każdej poważnej transakcji Kupujący poświęcają sporo czasu na „prześwietlenie” zbywcy apteki, gdyż z przywołanego przepisu wynika, że odpowiedzialność nabywcy nie rozciąga się jedynie na te zobowiązania, o których nabywca nie wiedział mimo zachowania należytej staranności. Odpowiednia staranność w badaniu stanu finansów nabywanego przedsiębiorstwa pozwoli po pierwsze w pełni określić krąg wierzycieli zbywcy, przed którymi nabywca będzie odpowiadać, a także – potencjalnie – zwolnić się od niektórych zobowiązań. Ową należytą starannością w tego typu relacjach będzie na przykład odpowiednio wnikliwe badanie, który pozwoli ocenić, czy i w jakiej skali zadłużony jest zbywca. Tutaj liczy się doświadczenie nabywcy, albo reprezentującej go kancelarii prawnej – pozwalające przeprowadzić ten proces możliwie rzetelnie i szybko.

      Szczegółowe rozwiązania prawne w przypadku sprzedaży aptek

      Najważniejszą grupą przepisów, na którą w opisywanym kontekście należy zwrócić uwagę, są art. 99-105 z ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo Farmaceutyczne.

      Należy zaznaczyć, że osobną sprawą jest sama sprzedaż apteki lub udziałów w spółce prowadzącej aptekę, a osobną zmiana lub przeniesienie pozwolenia na jej prowadzenie. Przeniesienie zezwolenia jeżeli jest konieczne, to musi zostać przeprowadzone w określonej prawem procedurze odbywającej się przed Wojewódzkim Inspektorem Farmaceutycznym. Powyższa kwestia regulowana jest właśnie przez art. 104a Prawa Farmaceutycznego, który systemowo wiąże się z innymi przepisami tejże ustawy.

      Poniżej przeanalizujmy zatem dokładnie, jak taka procedura wygląda, na co zwrócić uwagę i gdzie mogą pojawić się potencjalne problemy.

      Kto może prowadzić aptekę? Kto może kupić aptekę?

      Odpowiedź na powyższe pytania wyznacza krąg nabywców i zbywców aptek, który wynika z przywołanych powyżej przepisów Prawa farmaceutycznego. Trzeba podkreślić, że od kilku lat (od czerwca 2017 r.) nie każdy może otworzyć aptekę. Dodatkowo, by jeszcze bardziej skomplikować sprawę – nie każda osoba może nabyć, każdą aptekę już działającą na rynku. Z ostatnich orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika – o czym szerzej piszemy w naszym drugim artykule – że to kto może nabyć daną aptekę zależy także od tego, kiedy została ona otwarta. Do tzw. starych zezwoleń nie stosuje się bowiem ograniczeń wynikających z nowelizacji ustawy znanej powszechnie jako Apteka dla Aptekarza – tym samym wedle przeważających aktualnie poglądów, mogą one być swobodnie sprzedawane również na rzecz podmiotów, które nie spełniają aktualnych wymagań, o czym szerzej poniżej.

      Art. 99 Prawa Farmaceutycznego określa, iż apteka prowadzona musi być na podstawie zezwolenia na prowadzenie apteki wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Wydanie takiego zezwolenia obwarowane jest pewnymi warunkami, które wynikają z przywołanego przepisu, lecz bezprzedmiotowym byłoby je w tym miejscu szczegółowo opisywać – wszak skupiamy się na transakcji sprzedaży apteki oraz przeniesienia zezwolenia na jej prowadzenie, więc zakładamy, iż zbywca owo zezwolenie posiada. Nie sposób jednak pominąć pewnych kwestii, które wynikają z przywołanego artykułu, a wpływają bezpośrednio na możliwość i skuteczność przeniesienia lub zmiany zezwolenia.

      1. Po pierwsze odnieść należy się do kręgu podmiotów, które zgodnie z obecnie obowiązującym art. 99 ust. 4 Prawa Farmaceutycznego mogą uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki. Mowa tutaj o:

      A/ Farmaceucie posiadającym prawo wykonywania zawodu, prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą oraz

      B/ Spółce jawnej lub partnerskiej, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek, i której wspólnikami (partnerami) są wyłącznie farmaceuci prawo wykonywania zawodu, o którym mowa w pkt 1.

      Ponieważ tylko wskazane wyżej podmioty uzyskać mogą „pierwotnie” zezwolenie na prowadzenie apteki, także tylko na nie może zostać ono „przeniesione” – jeżeli pozwolenie na prowadzenie apteki zostało wydane już po wejściu w życie Apteki dla aptekarza. Tym samym zakupić aptekę założoną pod rządami nowych przepisów, a więc po 25 czerwca 2017r. może wyłącznie farmaceuta lub spółka jawna/partnerska, która zajmuje się wyłącznie prowadzeniem aptek i której wspólnikami/partnerami są wyłącznie farmaceuci. Oczywiście i na to działający na rynku przedsiębiorcy i sieci apteczne znaleźli już swoje sposoby, ale to nie czas i miejsce na ich publikację.

      Co równie istotne, w Prawie farmaceutycznym istnieją przepisy, które określają kto – pomimo spełnienia powyższych warunków – nie może uzyskać zezwolenia na prowadzenie apteki, a więc także nie może ono zostać na niego przeniesione przy okazji sprzedaży apteki. Jeżeli nabywca znajduje się w grupie objętej wspomnianymi włączeniami, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny nie wyda zgody na przeniesienie lub zmianę zezwolenia.

      Z art. 104a wynika, iż nie można przenieść zezwolenia na podmioty opisane w art. 99 ust. 3, a więc te, które:

      – Prowadzą lub wystąpiły z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmują się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi lub

      – Prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek lub podmioty przez nie kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek na terenie województwa

      – Są członkami grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek.

      Nowe apteki nie mogą być przeniesione na osoby i podmioty opisane w art. 99 ust. 3a, a więc te które:

      – Są wspólnikami, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;

      – Prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub;

      – Są członkami grupy kapitałowej, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub;

      – Wchodzą w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.

      Podmioty opisane w art. 101 pkt 2-5, a więc:

      – Te którym w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku o przeniesienie zezwolenia cofnięto zezwolenie na wytwarzanie lub import produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, prowadzenie apteki lub hurtowni farmaceutycznej, lub które w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku zostały skreślone z Krajowego Rejestru Pośredników w Obrocie Produktami Leczniczymi;

      – Te które posiadają zezwolenie na wytwarzanie lub import produktu leczniczego albo produktu leczniczego weterynaryjnego albo wystąpiły z wnioskiem o wydanie takiego zezwolenia, prowadzą hurtownię farmaceutyczną lub hurtownię farmaceutyczną produktów leczniczych weterynaryjnych albo wystąpiły z wnioskiem o wydanie zezwolenia na jej prowadzenie, zajmują się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi albo wystąpiły z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 73a ust. 3, lub wykonują działalność leczniczą albo wystąpiły z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej;

      – Które nie dają rękojmi należytego prowadzenia apteki;

      – Na które w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku o przeniesienie zezwolenia nałożono karę pieniężną na podstawie art. 127, art. 127b lub art. 127c;

      Należy pamiętać, aby przed transakcją kupna apteki upewnić się, iż znajdujemy się w kręgu podmiotów uprawnionych do posiadania zezwolenia na prowadzenie tej konkretnej apteki. W przeciwnym wypadku cała transakcja może doprowadzić wręcz do utraty zezwolenia na prowadzenie apteki, a w konsekwencji straty zainwestowanych środków.

      W tym miejscu warto wspomnieć, że w przypadku sprzedaży apteki nie mają zastosowania ograniczenia demograficzne i geograficzne opisywane w przywoływanych przepisach, gdyż nabywana apteka prowadzona jest pod dotychczasowym adresem, już uprzednio objętym zezwoleniem wydanym po zbadaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego kwestii gęstości zaludnienia i odległości aptek.

      Reasumując podmiot kupujący aptekę otwartą po 25 czerwca 2017 r., a więc już pod rządami nowych przepisów:

      1.Musi posiadać odpowiedni status – uprawnienia farmaceuty lub określonej spółki;

      2.Nie może być wyłączony z grona podmiotów, które mogą uzyskać zezwolenie na podstawie: art. 99 ust. 3, 3a, 4-4b i art. 101 pkt 2-5 Prawa Farmaceutycznego.

      Ograniczenia te – zgodnie z kształtującą się linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie dotyczą tzw. starych pozwoleń, wydanych przed wejściem w życie tzw. Apteki dla aptekarza, a więc przed 25 czerwca 2017 r. Apteki objęte tymi pozwoleniami mogą być przedmiotem o wiele bardziej swobodnego handlu.

      Jak sprzedać aptekę i przenieść zezwolenie na prowadzenie apteki?

      Po ustaleniu kręgu podmiotów, które mogą posiadać zezwolenie na prowadzenie apteki, należy przeanalizować samą procedurę jego przeniesienia wynikającą z art. 104a Prawa Farmaceutycznego.

      Przeniesienie zezwolenia odbyć się musi za pośrednictwem organu, który to zezwolenie wydał, tj. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Odbywa się to w procedurze administracyjnej, co obliguje do dochowania określonych prawem wymogów. Sprawę administracyjną wszczyna się poprzez złożenie stosownego wniosku do wyżej wymienionego organu. Jak wynika z przywołanego przepisu, stronami tego postępowania są podmiot, który nabył aptekę oraz podmiot, na rzecz którego przenoszone zezwolenie zostało wydane. Krótko mówiąc – nabywca i zbywca apteki. To oni zobowiązani są wspólnie zlożyć wniosek o przeniesienie zezwolenia, a także – stosownie do art. 105 Prawa Farmaceutycznego – opłacić w wysokości pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nabywca spełniać musi prawem opisane wymogi, a tym samym zobowiązany jest wraz z wnioskiem złożyć:

      – Pisemne oświadczenie o przyjęciu wszystkich warunków zawartych w zezwoleniu,

      – Oświadczenie, iż adres prowadzenia apteki nie ulega zmianie,

      – Dokumenty potwierdzające, iż spełnia wymagania opisane w powyższym akapicie (nie podlega wyłączeniu z grona podmiotów uprawnionych do uzyskania zezwolenia na podstawie art. 99 ust. 3, 3a, 4-4b i art. 101 pkt 2-5 Prawa Farmaceutycznego),

      – Umowę – w odpowiedniej formie, jak opisano w pierwszej części – sprzedaży przedsiębiorstwa (apteki),

      – Potwierdzenie, iż jest się podmiotem, który może uzyskać zezwolenie, a więc dokument udowadniający prawo do wykonywania zawodu farmaceuty oraz/lub odpis z CEIDG/KRS poświadczający odpowiedni charakter działalności/spółki,

      – Dokumenty potwierdzające, iż nabywca daje rękojmię prawidłowego prowadzenia apteki,

      I nie tylko…

      ….podkreślić bowiem należy, iż opisany powyżej zestaw dokumentów, które należy dołączyć do wniosku nie wynika wprost z przepisów ustawy. Co więcej wskazany wyżej katalog nie jest wyczerpujący. Przepisy określają bowiem minimalne wymagania, które musi spełnić nabywca apteki nie określając jednocześnie, w jaki sposób spełnienie tych wymagań ma on wykazać. Tym samym znajomość praktyki poszczególnych lokalnych WIF ma tutaj kluczowe znaczenie.

      Co z takim wnioskiem może zrobić Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny?

      Inspektor prowadzi szczegółowe postępowanie, bada wniosek i status wnioskodawcy pod kątem spełnienia prawem przewidzianych wymogów i dopiero na tej podstawie wydaje decyzję. Cała procedura kończy się wydaniem stosownej decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku oraz po przeprowadzeniu postępowania dowodowego – przenosi on zezwolenie na prowadzenie apteki na nabywcę. Dopiero wówczas można powiedzieć, iż procedura sprzedaży apteki jako przedsiębiorstwa jest kompletna i nabywca może prowadzić działalność.

      Kwestie podatkowe istotne przy sprzedaży apteki.

       

      Opisywana sprzedaż zazwyczaj jest wolna od podatku VAT, lecz nie ominie jej opłata jaką jest PCC, a więc podatek od czynności cywilnoprawnych.

      Sprzedaż apteki – skrótowe przedstawienie całej procedury

      Ujmując procedurę sprzedaży apteki w telegraficznym skrócie:

      1. Nabywca musi upewnić się, iż należy do grona podmiotów uprawnionych do posiadania zezwolenia na prowadzenie apteki, a także iż nie jest z tego grona wtórnie wyłączony przez odpowiednie przepisy – choć tutaj na skutek orzecznictwa nastąpiły w tym roku bardzo wyraźne zmiany i w stosunku do niektórych zezwoleń krąg nabywców mocno się poszerzył;

      2. Nabywca i Zbywca muszą zawrzeć prawidłowo skonstruowaną umowę sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 i następne k.c. (oczywiście przedmiotem sprzedaży mogą być też udziały w spółkach prawa handlowego prowadzących apteki).

      3. Umowa zawarta musi być w odpowiedniej formie (co do zasady pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi, w określonych przypadkach wymagany jest akt notarialny);

      4. Nabywca musi zachować odpowiednią staranność, analizując kupowane przedsiębiorstwo – najlepszą formą jest przeprowadzenie profesjonalnego audytu lub kompleksowego badania due diligence;

      5. Nabywca i Zbywca muszą złożyć wniosek o przeniesienie lub zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki wraz z odpowiednią dokumentacją do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego oraz współpracować z nim w ramach postępowania w przedmiocie badania wniosku i spełnienia przez nabywcę prawem przewidzianych wymogów;

      6. Po wydaniu decyzji o przeniesieniu lub zmianie zezwolenia na nabywcę, sprzedaż apteki można uznać za zakończoną

      Jakie są potencjalne pułapki dla nabywcy i zbywcy apteki?

       

      Sprzedaż apteki to proces, który rzadko przebiega w pełni zgodnie z planem. Praktycznie każdy aspekt tej czynności, wiąże się z pewnym ryzykiem. Można wskazać tutaj chociażby:

      1. Nieuregulowanie kwestii prawa do lokalu, w którym znajduje się apteka (kwestia własności lokalu, przeniesienia jej w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa lub na przykład uregulowanie stosunku najmu z wynajmującym, wstąpienie w trwający stosunek najmu, etc.);

      2. Nieodpowiednie uregulowanie w umowie kwestii sprzedaży znajdujących się w aptece ruchomości, takich jak leki czy sprzęt;

      3. Wadliwa analiza stanu prawnego i historii działalności apteki;

      4. Wadliwa wycena przedsiębiorstwa;

      5. Nieprawidłowe sporządzenie wniosku do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego;

      6. Załączenie niekompletnej dokumentacji wraz z wadliwym wykazaniem niezbędnych kwestii, jak chociażby spełnienie wymogów odpowiedniej konkurencji (co może znacznie wydłużyć postępowanie przed Inspektorem, a także skutkować ponoszeniem dodatkowych kosztów w postaci chociażby opłacenia biegłego z tego zakresu);

      7. Nieodpowiednie ukształtowanie umowy – m.in. w kwestii jej formy, a także uchybienie obowiązkowi zapłaty odpowiedniego podatku, nieodpowiednie określenie obowiązków stron;

      8. Złe określenie momentu przejścia przedsiębiorstwa, a w konsekwencji niepotrzebna strata kilkudziesięciu lub więcej dni prowadzenia apteki (to czas w którym ludzie muszą otrzymywać wynagrodzenie, a często właściciel lokalu domaga się czynszu). 

      Czy warto skorzystać z pomocy prawnika przy zakupie lub sprzedaży apteki?

       

      Wadliwie przeprowadzona sprzedaż apteki może przynieść zdecydowanie więcej strat niż zysków. We wcale nie tak rzadkich przypadkach wadliwe przeprowadzenie tej procedury, może kosztować nawet utratę pozwolenia na prowadzenie apteki. Doświadczony w zakresie prawa farmaceutycznego prawnik – kompleksowo obsługujący całe przedsięwzięcie powinien zapewnić najbardziej satysfakcjonujące zbywcę i nabywcę, ale jednocześnie możliwie bezpieczne dla wszystkich stron umowy – rozwiązania. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż rynek obrotu aptekami jest rynkiem stosunkowo niszowym, a znaczna część wiedzy pochodzi z doświadczenia. W związku z tym kluczowy jest wybór doradców specjalizujących się w przeprowadzaniu takich transakcji. Na szczęście dla klientów – jest nas kilkunastu profesjonalistów sprawnie działających na tym rynku.

      Jeżeli szukali Państwo informacji na temat sprzedaży lub kupna apteki, to mamy nadzieję, że powyższy artykuł dobrze zarysował kluczowe elementy tego dosyć skomplikowanego procesu. 

      Podsumowując: Podstawowe i kluczowe różnice pomiędzy transakcjami prowadzącymi do zmiany właściciela apteki zależą od tego czy dana apteka należy do jednoosobowej działalności gospodarczej, czy też do spółki prawa handlowego oraz kiedy zostało wydane zezwolenie, a także kto jest nabywcą apteki. Każda z tych transakcji wymaga wdrożenia nieco innego scenariusza działania, dokładnej analizy całości dokumentacji oraz zaprojektowania takiego rozwiązania, które pozwoli w możliwie bezpieczny sposób przeprowadzić całą operację.

      Krótka informacja o tym jak możemy Państwu pomóc:

       

      Jeżeli są Państwo zainteresowani, to przez wyżej opisany proces wraz z Zespołem naszej Kancelarii Prawa Farmaceutycznego – możemy Państwa przeprowadzić, wspomagając naszym doświadczeniem, znajomością rynku i zdolnościami negocjacyjnymi. 

      Udzielamy wsparcia od strony prawnej i biznesowej w zakresie transakcji dotyczącej nabycia lub sprzedaży apteki. Posiadamy spore doświadczenie po obydwu stronach tego stołu negocjacyjnego, co pozwala nam wynegocjować dla naszych Klientów możliwie korzystne warunki transakcji. Wspieramy zainteresowanych sprzedających apteki w przygotowaniu oferty, poszukiwaniach nabywców, negocjacji warunków cenowych oraz ustalaniu pozostałych parametrów i postanowień umowy dotyczącej sprzedaży apteki. W razie potrzeby podejmujemy się także przygotowania i weryfikacji zabezpieczeń umownych, doradztwa podatkowego, audytów oraz wyceny aptek. Skorzystanie z naszych usług, zazwyczaj się naszym klientom po prostu opłaca.

      Precedensowe wyroki NSA w 2022 – sprzedaż apteki z pomięciem Apteki dla Aptekarza – o najnowszych orzeczeniach i ich znaczeniu dla praktyki piszemy tutaj [kliknij] 

      Jeżeli chcą państwo skorzystać z profesjonalnego wsparcia prawnego i biznesowego w sprawie zakupu lub sprzedaży apteki, to zapraszamy serdecznie do kontaktu z nami poprzez mail sprzedazapteki@klodzinskikancelaria.pl albo telefonicznie pod numerem +48 509 259 434.

      W naszej Kancelarii istnieje możliwość elektronicznej rezerwacji terminu konsultacji wstępnej w naszej siedzibie w Warszawie. W razie potrzeby posiadamy także oddział w Krakowie, a z klientami z innych części Polski chętnie spotykamy się online. 

      4.7/5 - (3 votes)