Przed ostatnimi wyborami parlamentarnymi w Polsce (15 października 2023 r.), bukmacher STS zaproponował graczom zakład polityczny o nazwie „Premier po wyborach”. Choć po ogłoszeniu wyników dla większości jasne było, że rządy przejmie Donald Tusk, bukmacher pośpiesznie rozliczył kupony jako przegrane, powołując się na fakt desygnowania Mateusza Morawieckiego przez Prezydenta. Analizujemy prawną stronę tego sporu i braki w regulaminach bukmachera.
💡 Key takeaways
- Zakład „Premier po wyborach” okazał się zakładem bez ryzyka dla bukmachera. STS rozliczył go natychmiast po pierwszym konstytucyjnym kroku (desygnowanie przez Prezydenta RP), ignorując fakt, że osoba ta najprawdopodobniej nie uzyska wymaganego do rządzenia wotum zaufania.
- Z naszych ustaleń wynika, że STS nie opublikował wiążącego regulaminu dla tego konkretnego zakładu, opierając swoją decyzję wyłącznie na własnej, wygodnej interpretacji Konstytucji RP.
- Przed wyborami komunikaty na stronie STS wprost sugerowały, że wynik zakładu będzie zależał od tego, kto ostatecznie zbuduje koalicję i uzyska wotum zaufania, a kandydata desygnowanego w pierwszym kroku nazywano jedynie „kandydatem do utworzenia rządu”.
Sformułowanie „premier po wyborach” jest nieostre. Większość graczy, kierując się zdrowym rozsądkiem i wiedzą obywatelską, postawiła pieniądze na osobę, która obejmie rządy na najbliższą kadencję, a nie na tzw. „premiera dwutygodniowego”. STS wykorzystał brak własnego regulaminu przeciwko klientom.
Afera STS: Kto premierem po wyborach? Bukmacher kontra gracze
„Kto premierem po wyborach” – intratny zakład bez ryzyka dla bukmachera
STS – Star-Typ Sport, największa polska firma bukmacherska, oprócz sportu coraz częściej oferuje zakłady na wydarzenia ze świata polityki. Jednym z nich był zakład polityczny wokół wyborów z 15 października 2023 roku. Początkowe kursy zakładały gładkie zwycięstwo PiS i ponowne powierzenie teki Mateuszowi Morawieckiemu (kurs zaledwie 1.25 zł, podczas gdy Donald Tusk miał kurs 5.00 zł).
Sytuacja diametralnie zmieniła się po wyborach, gdy jasne stało się, że PiS nie zbuduje koalicji. Według doniesień 82% graczy obstawiło finalnie, że szefem rządu zostanie Tusk (kurs na niego spadł wtedy drastycznie do 1.07 zł). Jakież musiało być zdziwienie ogromnej rzeszy graczy, gdy po kontrowersyjnej, lecz przewidywanej decyzji Prezydenta Andrzeja Dudy o desygnowaniu w „pierwszym kroku” Mateusza Morawieckiego, STS z miejsca rozliczył kupony z Donaldem Tuskiem jako przegrane (zaznaczając je na czerwono w systemie).
Procedura wyboru Premiera – 3 kroki konstytucyjne
Dla zrozumienia istoty sporu, musimy przypomnieć, jak polska Konstytucja z 1997 roku (art. 154 i 155) opisuje procedurę powołania Prezesa Rady Ministrów.
- Krok 1 (Prezydencki): Prezydent desygnuje polityka, a następnie go powołuje. Ten ma 14 dni na uzyskanie w Sejmie wotum zaufania (bezwzględną większością głosów).
- Krok 2 (Sejmowy): Jeśli Krok 1 zakończy się fiaskiem, inicjatywę przejmuje Sejm. To posłowie w ciągu kolejnych 14 dni wybierają Premiera i Radę Ministrów, a Prezydent jest zobligowany przyjąć od nich przysięgę.
- Krok 3 (Prezydencki rezerwowy): Jeśli znowu się nie uda, Prezydent ponownie powołuje Premiera (tym razem wotum zaufania wymaga jedynie zwykłej większości). Jeśli i to się nie uda – zarządzane są przedterminowe wybory.
Brak regulaminu i sprzeczne komunikaty STS
Kancelaria postanowiła sprawdzić podstawę prawną natychmiastowego rozliczenia kuponów przez STS po pierwszym kroku. Okazało się, że dla tak ważnego zakładu… nie stworzono odrębnego regulaminu! Dział obsługi klienta twierdził, że zakład rozliczono „na podstawie Konstytucji”. Ale przecież Konstytucja przewiduje aż trzy kroki!
Analizując wpisy na blogu firmowym STS tuż przed ostateczną decyzją Prezydenta (np. artykuł z 6 listopada 2023 r.), bukmacher sam wprost posługiwał się narracją, która sugerowała, że o wyniku zdecyduje moment uzyskania wotum zaufania, a kandydatów prezydenckich nazywał jedynie „kandydatami do utworzenia rządu”. Kiedy jednak okazało się, że z punktu widzenia tabel w Excelu korzystniej będzie zamknąć zakład po desygnowaniu Morawieckiego (wobec gigantycznej fali pieniędzy postawionych na Tuska), zmieniono narrację.
Stanowisko Kancelarii wobec działań STS
Choć osoba powołana przez Prezydenta w Kroku 1 formalnie składa przysięgę i nosi tytuł „Prezesa Rady Ministrów”, to bez uzyskania wotum zaufania nie jest w stanie sprawować władzy (tzw. „premier na dwa tygodnie”). Brak dedykowanego regulaminu, nieostre pojęcie „po wyborach” (obie osoby mogły zostać premierami „po wyborach”) oraz zwodnicze artykuły marketingowe na stronie bukmachera dają silne podstawy prawne do twierdzenia, że STS pozostawił sobie „furtkę”, by rozliczyć zakład w ten sposób, który chronił jego interes finansowy przed masowymi wypłatami.