Reflecting the organization of the internal structure of capital companies in the most synthetic way possible, it is necessary to point out a certain dualism, expressed in the separation of managerial bodies (the company's management board) and those of an ownership nature (the shareholders' meeting). In order to ensure the effective functioning of the company by expanding the entities authorized to represent it, companies decide to grant a commercial power of attorney - which results in the appointment of a commercial proxy in the company. That is, a person who, pursuant to the power of attorney granted to him, is authorized to represent the company. Proxy may also be granted by entrepreneurs running sole proprietorships.
💡 Key takeaways
- Prokura to szerokie pełnomocnictwo (obejmujące czynności sądowe i pozasądowe) udzielane przedsiębiorcom podlegającym wpisowi do rejestru.
- Prokurentem może być tylko osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.
- Powołanie prokurenta w sp. z o.o. wymaga zgody wszystkich członków zarządu (uchwała), a samo udzielenie prokury musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności. Odwołać prokurę może każdy członek zarządu.
- Wpis prokurenta do KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny (potwierdzający), lecz istnieje ustawowy obowiązek jego zgłoszenia.
- Prokura nie wygasa ze śmiercią przedsiębiorcy, wygasa natomiast np. po wykreśleniu spółki z rejestru, po ogłoszeniu jej upadłości lub ze śmiercią prokurenta.
Warto podkreślić powiązanie funkcjonalne podejmowanych przez reprezentanta przedsiębiorcy działań z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a więc prokura daje mu umocowanie do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do podtrzymania działalności gospodarczej.
Law Office of Piotr Kłodziński what he does every day legal services for companies and companies from Warsaw – if necessary, we will be happy to help, including in appointing a proxy and obtaining an entry in the appropriate register.
What is a commercial proxy?
Prokura stanowi szczególny rodzaj pełnomocnictwa. Najogólniej, prokura to pełnomocnictwo udzielane przez przedsiębiorcę podlegającemu wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru Krajowego Rejestru Sądowego – jak ma to miejsce w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Instytucja prokury swymi korzeniami sięga dwudziestolecia międzywojennego, kiedy to pierwotnie została uregulowana w Kodeksie handlowym z 1934 roku. Obecnie instytucja prokury regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.). Z uwagi na szeroki katalog form organizacyjno-prawnych prowadzenia działalności gospodarczej, celem poprawnego udzielenia prokury należy uwzględnić w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością regulacje Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.). Legal services for companies in Warsaw This is just one of the areas of law that ours deals with Law Firm.
Proxy and proxy – scope of commercial representation
Z uwagi na swoisty charakter prokury, do prokury stosuje się odpowiednio przepisy prawne dotyczące pełnomocnictwa. Zakres prokury wynika z przepisów. Obejmuje ona czynności sądowe oraz pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Kodeks cywilny limituje to umocowanie poprzez enumeratywne wskazanie czynności, do których skutecznego dokonania wymagane jest udzielenie pełnomocnictwa szczególnego.
Ważne! Wedle art. 1093 k.c. wymóg udzielenia pełnomocnictwa szczególnego dotyczy następujących czynności:
- dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania,
- selling and encumbering real estate.
Szeroki zakres prokury dodatkowo potwierdza praktyka orzecznicza sądów administracyjnych w sprawach podatkowych. Ustanowienie prokury wyłącza konieczność udzielenia prokurentowi pełnomocnictwa ogólnego w sprawach podatkowych, a nawet pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji podatkowych.
Ważne! Co do zasady, prokura nie może zostać ograniczona ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Zgodnie z art. 1091 § 2 k.c., nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisem szczególnym ograniczającym prokurę jest przepis regulujący instytucję prokury oddziałowej (art. 1095 k.c.)
Who can be a proxy?
Prokurentem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Na tym tle możemy zaobserwować istotną odrębność między pełnomocnictwem (gdzie takiego wymogu się nie stawia). Warto wskazać na pewne ograniczenia podmiotowe – przepisy ogólne k.s.h. wprowadzają zakaz piastowania funkcji prokurenta przez osoby skazane prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa gospodarcze, a w spółce z o.o. zakazane jest łączenie funkcji członka rady nadzorczej z funkcją prokurenta.
Who appoints the proxy?
W spółkach kapitałowych, do których należy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, powołanie prokurenta przebiega w sposób dwuetapowy.
Establishing a commercial power of attorney
Zgodnie z art. 208 § 6 k.s.h. powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu w formie uchwały. Przepis ten ma charakter dyspozytywny (umowa spółki może stanowić inaczej).
Granting a commercial power of attorney
Kolejnym krokiem jest udzielenie prokury, które musi zostać sporządzone na piśmie pod rygorem nieważności (często w formie notarialnej), zgodnie z zasadami reprezentacji spółki.
Types of commercial power of attorney
Ze względu na kryterium liczby osób uprawnionych do reprezentowania, możemy mieć do czynienia z prokurą samoistną (jednoosobową) oraz prokurą łączną. Prokura łączna może przybrać różne formy: z innym prokurentem, z członkiem organu zarządzającego (mieszana) lub wyłącznie z członkiem zarządu (niewłaściwa – art. 1094 § 11 k.c.)
Wpis do KRS i opłaty
Prawodawca ustanowił wymóg zgłoszenia udzielenia oraz wygaśnięcia prokury do KRS. Zgłoszenie winno być dokonane w ciągu 7 dni. Należy jednak pamiętać, że wpis ten ma charakter deklaratoryjny – potwierdzający istniejący stan faktyczny, gdyż prokurent może działać od momentu powołania.
Opłaty, które musi uiścić spółka to kwota 250 zł tytułem opłaty sądowej oraz 100 zł za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Expiration of commercial power of attorney
Wedle Kodeksu cywilnego prokura wygasa wskutek:
- wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru,
- ogłoszenia upadłości,
- otwarcia likwidacji,
- przekształcenia przedsiębiorcy,
- ustanowienia kuratora (art. 42 k.c.),
- śmierci prokurenta.
Warto wskazać, że Kodeks cywilny nie łączy wygaśnięcia prokury ze śmiercią mocodawcy, ani z utratą przez niego zdolności do czynności prawnych. Co więcej, utrata przez spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury.
Prokurę można odwołać w każdym czasie. Zgodnie z art. 208 § 7 k.s.h. prokurenta może odwołać każdy członek zarządu – w przeciwieństwie do jego powoływania.