Narodowy Fundusz Zdrowia \u017c\u0105da\u0142 od apteki ponad miliona z\u0142otych zwrotu refundacji i kar umownych za rzekome uchybienia przy realizacji lek\u00f3w recepturowych.
\nS\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach w ca\u0142o\u015bci odrzuci\u0142 roszczenia NFZ, wskazuj\u0105c, \u017ce zwrot refundacji nie mo\u017ce by\u0107 automatyczn\u0105 kar\u0105 za drobne b\u0142\u0119dy techniczne czy ewidencyjne.<\/p>\n
Ponad milion z\u0142otych refundacji do zwrotu i kary umowne? Takich roszcze\u0144 dochodzi\u0142 Narodowy Fundusz Zdrowia od jednej z reprezentowanych przez nas aptek po przeprowadzonej kontroli. <\/strong>S\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach nie podzieli\u0142 jednak stanowiska Funduszu. Z ustnych motyw\u00f3w rozstrzygni\u0119cia wynika, \u017ce obowi\u0105zek zwrotu refundacji nie powstaje automatycznie, ale wymaga wykazania rzeczywi\u015bcie nieuprawnionego wydatkowania \u015brodk\u00f3w publicznych. Jest to stanowisko, kt\u00f3re mo\u017ce mie\u0107 istotne znaczenie dla wszystkich aptek realizuj\u0105cych recepty refundowane.<\/strong><\/p>\n Narodowy Fundusz Zdrowia za\u017c\u0105da\u0142 od prowadzonej przez naszego Klienta apteki og\u00f3lnodost\u0119pnej zwrotu refundacji w \u0142\u0105cznej kwocie przekraczaj\u0105cej 1 milion z\u0142otych, wraz z odsetkami ustawowymi za op\u00f3\u017anienie oraz zap\u0142aty kary umownej. Podstaw\u0105 roszcze\u0144 by\u0142y ustalenia poczynione w toku kontroli przeprowadzonej przez jeden z wojew\u00f3dzkich oddzia\u0142\u00f3w NFZ, dotycz\u0105cej prawid\u0142owo\u015bci realizacji recept na refundowane leki recepturowe.<\/p>\n W ocenie Funduszu stwierdzone w trakcie kontroli nieprawid\u0142owo\u015bci uzasadnia\u0142y zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji lek\u00f3w, \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych specjalnego przeznaczenia \u017cywieniowego oraz wyrob\u00f3w medycznych (dalej: \u201eustawa o refundacji\u201d), a w konsekwencji dochodzenie od apteki zwrotu wyp\u0142aconej refundacji. Jednocze\u015bnie NFZ uzna\u0142, \u017ce zachowanie apteki stanowi\u0142o podstaw\u0119 do naliczenia kary umownej wynikaj\u0105cej z umowy o realizacj\u0119 recept refundowanych.<\/p>\n Stanowisko to od pocz\u0105tku budzi\u0142o jednak nasze zasadnicze zastrze\u017cenia. Istota sporu nie sprowadza\u0142a si\u0119 bowiem wy\u0142\u0105cznie do oceny poszczeg\u00f3lnych ustale\u0144 kontroli ani do rozstrzygni\u0119cia, czy w toku realizacji recept dosz\u0142o do okre\u015blonych uchybie\u0144. Znacznie wa\u017cniejsze by\u0142o pytanie o charakterze systemowym \u2013 czy ka\u017cde uchybienie stwierdzone podczas kontroli apteki automatycznie uprawnia NFZ do \u017c\u0105dania zwrotu wyp\u0142aconej refundacji?<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie odpowied\u017a na to pytanie mia\u0142a kluczowe znaczenie dla rozstrzygni\u0119cia ca\u0142ej sprawy.<\/p>\n Wyrokiem z dnia 15 lipca 2026 r. S\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach w ca\u0142o\u015bci podzieli\u0142 nasz\u0105 argumentacj\u0119 i ustali\u0142, \u017ce w niniejszej sprawie Narodowy Fundusz Zdrowia nie by\u0142 uprawniony ani do \u017c\u0105dania zwrotu refundacji, ani do naliczenia kary umownej.<\/p>\n Co nas szczeg\u00f3lnie cieszy, z ustnych motyw\u00f3w rozstrzygni\u0119cia wynika, \u017ce S\u0105d nie ograniczy\u0142 si\u0119 do oceny poszczeg\u00f3lnych zarzut\u00f3w postawionych w toku kontroli. S\u0105d przede wszystkim potwierdzi\u0142 niezwykle istotn\u0105 kwesti\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wyk\u0142adni art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy o refundacji, wyznaczaj\u0105c granice dopuszczalno\u015bci stosowania przez NFZ najbardziej dotkliwej sankcji przewidzianej w tym przepisie.<\/p>\n Jak stwierdzi\u0142 S\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach, samo stwierdzenie przez Narodowy Fundusz Zdrowia okre\u015blonych uchybie\u0144 w toku kontroli apteki nie oznacza jeszcze, \u017ce Fundusz uzyskuje uprawnienie do \u017c\u0105dania zwrotu wyp\u0142aconej refundacji.<\/p>\n S\u0105d w ca\u0142o\u015bci podzieli\u0142 nasze stanowisko, zgodnie z kt\u00f3rym art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy o refundacji nie mo\u017ce by\u0107 interpretowany jako przepis ustanawiaj\u0105cy mechanizm automatycznej odpowiedzialno\u015bci apteki za ka\u017cde stwierdzone naruszenie. Jest to dla nas – praktyk\u00f3w spor\u00f3w z NFZ – kwestia fundamentalna. Zwrot refundacji jest najdalej id\u0105c\u0105 konsekwencj\u0105, jaka mo\u017ce spotka\u0107 aptek\u0119 w zwi\u0105zku z kontrol\u0105 NFZ. W praktyce oznacza bowiem obowi\u0105zek zwrotu \u015brodk\u00f3w publicznych, kt\u00f3re zosta\u0142y wcze\u015bniej wyp\u0142acone aptece w zwi\u0105zku z realizacj\u0105 recept refundowanych. Tak daleko id\u0105ca ingerencja w sytuacj\u0119 maj\u0105tkow\u0105 przedsi\u0119biorcy nie mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce w toku kontroli wykryto uchybienia o charakterze formalnym, technicznym czy organizacyjnym.<\/p>\n S\u0105d Okr\u0119gowy podkre\u015bli\u0142, \u017ce dla \u017c\u0105dania zwrotu refundacji przez NFZ konieczne jest ka\u017cdorazowe ustalenie, \u017ce stwierdzone w toku kontroli nieprawid\u0142owo\u015bci rzeczywi\u015bcie doprowadzi\u0142y do wadliwej realizacji recepty, a w konsekwencji dosz\u0142o do nieuprawnionego wydatkowania \u015brodk\u00f3w publicznych. Dopiero taka sytuacja mo\u017ce uzasadnia\u0107 zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy o refundacji. Taki kierunek wyk\u0142adni znajduje \u2013 w naszej ocenie \u2013 uzasadnienie nie tylko w przepisach ustawy o refundacji, lecz by\u0107 mo\u017ce przede wszystkim w odpowiednich regulacjach dotycz\u0105cych przedsi\u0119biorc\u00f3w, a wynika finalnie tak\u017ce nawet z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.<\/p>\n Stosownie do tre\u015bci art. 68 ust. 2 ustawy zasadniczej: \u201eObywatelom, niezale\u017cnie od ich sytuacji materialnej, w\u0142adze publiczne zapewniaj\u0105 r\u00f3wny dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 opieki zdrowotnej finansowanej ze \u015brodk\u00f3w publicznych. Warunki i zakres udzielania \u015bwiadcze\u0144 okre\u015bla ustawa\u201d. Z powy\u017cszego wynika, \u017ce to na w\u0142adzach Rzeczypospolitej Polskiej ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek refundowania lek\u00f3w osobom uprawnionym do ich otrzymania i to w\u0142a\u015bnie w celu realizacji tego obowi\u0105zku NFZ zosta\u0142 wyposa\u017cony w kompetencje kontrolne. W naszej ocenie oznacza to, \u017ce rol\u0105 Funduszu jest dbanie o to, aby \u015brodki publiczne w ramach systemu ochrony zdrowia by\u0142y wydatkowane zgodnie z ich przeznaczeniem, nie za\u015b karanie aptek za ka\u017cde, nawet drobne uchybienie.<\/p>\n Innymi s\u0142owy, nie ka\u017cda stwierdzona podczas kontroli nieprawid\u0142owo\u015b\u0107 b\u0119dzie uzasadnia\u0142a \u017c\u0105danie zwrotu refundacji. Przed zastosowaniem tej sankcji konieczne jest ustalenie, \u017ce naruszenie mia\u0142o charakter na tyle istotny, i\u017c podwa\u017ca\u0142o prawid\u0142owo\u015b\u0107 realizacji recepty oraz cel, kt\u00f3remu s\u0142u\u017cy system refundacyjny.<\/p>\n Takie rozumienie przepisu ma bardzo donios\u0142e znaczenie praktyczne. W wielu przypadkach zasadniczym przedmiotem sporu nie jest bowiem samo stwierdzenie okre\u015blonych uchybie\u0144, lecz odpowied\u017a na pytanie, czy ich charakter rzeczywi\u015bcie uzasadnia zastosowanie najdalej id\u0105cej sankcji przewidzianej w ustawie o refundacji. Omawiany wyrok pokazuje, \u017ce pomi\u0119dzy tymi zagadnieniami nie mo\u017cna stawia\u0107 znaku r\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n Nast\u0119pnie S\u0105d Okr\u0119gowy oceni\u0142, czy w \u015bwietle wskazanej wy\u017cej wyk\u0142adni art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy o refundacji okoliczno\u015bci sprawy uzasadnia\u0142y zastosowanie sankcji zwrotu refundacji. Odpowied\u017a by\u0142a jednoznacznie negatywna.<\/p>\n W pierwszej kolejno\u015bci S\u0105d zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce materia\u0142 dowodowy, kt\u00f3ry przedstawili\u015bmy W ocenie S\u0105du mia\u0142o to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygni\u0119cia sprawy. Skoro bowiem podstawowe cele systemu refundacyjnego zosta\u0142y osi\u0105gni\u0119te \u2013 pacjenci otrzymali prawid\u0142owo wykonane leki, zgodnie z ordynacj\u0105 lekarsk\u0105 i bez uszczerbku dla bezpiecze\u0144stwa terapii \u2013 to samo stwierdzenie okre\u015blonych uchybie\u0144 nie mog\u0142o automatycznie prowadzi\u0107 do obowi\u0105zku zwrotu refundacji w kwocie ponad miliona z\u0142otych.<\/p>\n Jednym z najistotniejszych element\u00f3w ustnych motyw\u00f3w rozstrzygni\u0119cia by\u0142o wyra\u017ane odr\u00f3\u017cnienie przez S\u0105d b\u0142\u0119d\u00f3w o charakterze technicznym od wadliwej realizacji recept refundowanych. S\u0105d nie zakwestionowa\u0142 ustale\u0144 NFZ, \u017ce w toku kontroli ujawniono okre\u015blone nieprawid\u0142owo\u015bci. Jednocze\u015bnie jednak wskaza\u0142, \u017ce sam fakt wyst\u0105pienia b\u0142\u0119d\u00f3w technicznych nie przes\u0105dza jeszcze o naruszeniu przepis\u00f3w uzasadniaj\u0105cym zwrot refundacji. W ocenie S\u0105du stwierdzone uchybienia nie wp\u0142ywa\u0142y na sam proces sporz\u0105dzenia leku recepturowego, jego jako\u015b\u0107, bezpiecze\u0144stwo stosowania ani skuteczno\u015b\u0107 terapii.<\/p>\n Jest to rozr\u00f3\u017cnienie niezwykle istotne. Kontrola NFZ nie mo\u017ce bowiem abstrahowa\u0107 od rzeczywistego charakteru stwierdzonych uchybie\u0144. Inaczej nale\u017cy ocenia\u0107 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej pacjent otrzymuje wadliwie sporz\u0105dzony produkt leczniczy, a inaczej przypadki dotycz\u0105ce b\u0142\u0119d\u00f3w ewidencyjnych, rachunkowych lub organizacyjnych, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnego wp\u0142ywu na wykonanie czy wydanie recepty.<\/p>\n Jednym z bardziej charakterystycznych zarzut\u00f3w sformu\u0142owanych przez NFZ by\u0142o twierdzenie, \u017ce leki recepturowe by\u0142y wykonywane przez naszego Klienta w nierealnie kr\u00f3tkim czasie. Fundusz wywodzi\u0142 ten wniosek wy\u0142\u0105cznie z danych zapisanych w systemie informatycznym apteki. Zdaniem NFZ tak kr\u00f3tki czas pomi\u0119dzy kolejnymi wpisami mia\u0142 \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce prawid\u0142owe wykonanie lek\u00f3w recepturowych by\u0142o obiektywnie niemo\u017cliwe, a tym samym recepty zosta\u0142y zrealizowane wadliwie.<\/p>\n S\u0105d Okr\u0119gowy nie podzieli\u0142 jednak tej argumentacji. W oparciu o zgromadzony materia\u0142 dowodowy przyj\u0105\u0142, \u017ce kontrola b\u0142\u0119dnie uto\u017csami\u0142a moment odnotowania wykonania leku w systemie z ca\u0142ym procesem jego sporz\u0105dzania. Wykonanie leku recepturowego jest procesem obejmuj\u0105cym szereg nast\u0119puj\u0105cych po sobie czynno\u015bci technologicznych i organizacyjnych. Sam wpis w systemie lub naklejenie etykiety stanowi jedynie ko\u0144cowy etap tego procesu, kiedy lek jest ju\u017c gotowy do wydania pacjentowi. W praktyce aptecznej wiele czynno\u015bci wykonywanych jest w spos\u00f3b niemal seryjny, albo inaczej m\u00f3wi\u0105c – dobrze zorganizowany, co pozwala usprawni\u0107 prac\u0119 bez jakiegokolwiek uszczerbku dla jako\u015bci sporz\u0105dzanych lek\u00f3w.<\/p>\n Zdaniem S\u0105du taka organizacja pracy nie tylko nie \u015bwiadczy o wadliwej realizacji recept, ale stanowi przejaw racjonalnego i efektywnego funkcjonowania apteki. Nie mo\u017cna bowiem wyprowadza\u0107 wniosku o nieprawid\u0142owym sporz\u0105dzeniu leku wy\u0142\u0105cznie na podstawie czasu odnotowania ko\u0144cowej czynno\u015bci w systemie informatycznym, ca\u0142kowicie pomijaj\u0105c rzeczywisty przebieg procesu technologicznego.<\/p>\n Istotnym elementem argumentacji S\u0105du by\u0142o r\u00f3wnie\u017c odniesienie si\u0119 do zarzut\u00f3w dotycz\u0105cych ilo\u015bci substancji czynnych wykorzystanych przy sporz\u0105dzaniu lek\u00f3w recepturowych. Narodowy Fundusz Zdrowia przyj\u0105\u0142, \u017ce stwierdzone r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy warto\u015bciami wynikaj\u0105cymi z recept a ilo\u015bciami wykazanymi w dokumentacji aptecznej \u015bwiadczy\u0142y o wadliwej realizacji recept. S\u0105d Okr\u0119gowy nie podzieli\u0142 jednak tak kategorycznej oceny. Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce przy sporz\u0105dzaniu lek\u00f3w recepturowych dopuszczalne s\u0105 okre\u015blone odchylenia technologiczne, wynikaj\u0105ce z Farmakopei Polskiej oraz zasad wiedzy farmaceutycznej. Samo wyst\u0105pienie minimalnej r\u00f3\u017cnicy w ilo\u015bci u\u017cytej substancji czynnej nie oznacza zatem jeszcze, \u017ce lek zosta\u0142 wykonany nieprawid\u0142owo.<\/p>\n Podobnie S\u0105d oceni\u0142 pozosta\u0142e zarzuty dotycz\u0105ce funkcjonowania systemu aptecznego. Dotyczy\u0142o to zar\u00f3wno b\u0142\u0119dnego oznaczenia symboli wykorzystywanych w komunikatach przekazywanych do NFZ, jak i nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zanych z etapem wyceny recept w systemie informatycznym. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce uchybienia te nie mia\u0142y wp\u0142ywu na rzeczywisty proces sporz\u0105dzenia leku ani na produkt wydany pacjentowi. Stanowi\u0142y one b\u0142\u0119dy techniczne zwi\u0105zane z obs\u0142ug\u0105 systemu informatycznego, a nie dow\u00f3d wadliwej realizacji recept refundowanych.<\/p>\n Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c okoliczno\u015b\u0107, \u017ce S\u0105d dostrzeg\u0142 postaw\u0119 apteki w toku samej kontroli. Pow\u00f3d podejmowa\u0142 pr\u00f3by wyja\u015bnienia stwierdzonych nieprawid\u0142owo\u015bci oraz ich skorygowania, jednak \u2013 jak wynika z ustnych motyw\u00f3w \u2013 argumentacja ta nie zosta\u0142a przez NFZ uwzgl\u0119dniona. R\u00f3wnie\u017c ten element zosta\u0142 oceniony przez S\u0105d na korzy\u015b\u0107 apteki b\u0119d\u0105cej w sporze z NFZ.<\/p>\n Omawiane rozstrzygni\u0119cie ma znaczenie wykraczaj\u0105ce daleko poza okoliczno\u015bci konkretnej sprawy. Dotyka bowiem fundamentalnego pytania o granice uprawnie\u0144 kontroli z Narodowego Funduszu Zdrowia, w szczeg\u00f3lno\u015bci tego jakie dzia\u0142ania powinien NFZ podejmowa\u0107 w toku kontroli aptek oraz o spos\u00f3b stosowania art. 43 ust. 1 pkt 6 ustawy o refundacji.<\/p>\n Kierunek wyk\u0142adni zaprezentowany przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach zas\u0142uguje na uznanie. System refundacji zosta\u0142 stworzony po to, aby zapewni\u0107 pacjentom dost\u0119p do refundowanych produkt\u00f3w leczniczych oraz zagwarantowa\u0107 prawid\u0142owe wydatkowanie \u015brodk\u00f3w publicznych. Nie powinien natomiast prowadzi\u0107 do nak\u0142adania na apteki obowi\u0105zku zwrotu bardzo wysokich kwot wy\u0142\u0105cznie z powodu uchybie\u0144 o charakterze technicznym, organizacyjnym lub ewidencyjnym, kt\u00f3re nie mia\u0142y \u017cadnego wp\u0142ywu na bezpiecze\u0144stwo pacjenta ani prawid\u0142owo\u015b\u0107 prowadzonej farmakoterapii.<\/p>\n Jednocze\u015bnie sprawa ta pokazuje, jak istotne znaczenie ma odpowiednio wczesne zaanga\u017cowanie do prowadzenia sprawy dotycz\u0105cej kontroli z NFZ \u2013 profesjonalnego wsparcia prawnego. O wyniku sporu s\u0105dowego dotycz\u0105cego zwrotu refundacji do NFZ cz\u0119sto pozytywnie lub negatywnie mog\u0105 zadecydowa\u0107 wyja\u015bnienia sk\u0142adane w toku kontroli, spos\u00f3b sformu\u0142owania zastrze\u017ce\u0144 do wyst\u0105pienia pokontrolnego oraz w\u0142a\u015bciwe przygotowanie materia\u0142u dowodowego jeszcze przed skierowaniem sprawy do s\u0105du. Warto by broni\u0105c swoich praw, skorzystali Pa\u0144stwo jak najwcze\u015bniej ze wsparcia prawnika z do\u015bwiadczeniem w sporach z NFZ \u2013 i nie chodzi tu tylko o nas, na rynku dzia\u0142a kilka profesjonalnych kancelarii. Wa\u017cne \u017ceby\u015bcie Pa\u0144stwo dali szanse udzielenia sobie pomocy na mo\u017cliwie wczesnym etapie.<\/p>\n Je\u017celi Pa\u0144stwa apteka prowadzi sp\u00f3r z Narodowym Funduszem Zdrowia lub zosta\u0142a obj\u0119ta kontrol\u0105 dotycz\u0105c\u0105 realizacji recept refundowanych, nale\u017cy mo\u017cliwie wcze\u015bnie przeanalizowa\u0107 z do\u015bwiadczonym prawnikiem zar\u00f3wno zidentyfikowane problemy, jak i ustalenia kontroli oraz mo\u017cliwe \u015brodki prawne. W razie potrzeby ca\u0142y nasz Zesp\u00f3\u0142<\/a> pozostaje do Pa\u0144stwa dyspozycji w zakresie analizy sprawy, a tak\u017ce reprezentacji na etapie post\u0119powania kontrolnego, odwo\u0142awczego i s\u0105dowego.<\/strong><\/p>\n Zapraszamy tak\u017ce do lektury naszego Poradnika dotycz\u0105cego kontroli NFZ i \u017c\u0105da\u0144 zwrotu refundacji.<\/a><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n\n\nO co chodzi\u0142o w sprawie? NFZ po kontroli nies\u0142usznie za\u017c\u0105da\u0142 zwrotu refundacji<\/strong><\/h3>\n
S\u0105d Okr\u0119gowy w Katowicach potwierdzi\u0142: NFZ nie mia\u0142 prawa \u017c\u0105da\u0107 zwrotu refundacji<\/strong><\/h3>\n
Zwrot refundacji to nie mo\u017ce by\u0107 kara za absolutnie ka\u017cdy b\u0142\u0105d apteki<\/strong><\/h3>\n
Dlaczego S\u0105d uzna\u0142, \u017ce refundacja zosta\u0142a wydatkowana prawid\u0142owo i zwrot refundacji nie jest nale\u017cny?<\/h3>\n
\nw sprawie, prowadzi\u0142 do wniosku, \u017ce recepty zosta\u0142y zrealizowane prawid\u0142owo. Co istotne,
\nw ustnych motywach rozstrzygni\u0119cia S\u0105d zaakcentowa\u0142, \u017ce leki recepturowe zosta\u0142y wydane osobom uprawnionym, na podstawie wa\u017cnych recept oraz zgodnie z ich przeznaczeniem terapeutycznym. Jednocze\u015bnie NFZ nie wykaza\u0142, aby kt\u00f3rykolwiek z pacjent\u00f3w otrzyma\u0142 produkt niespe\u0142niaj\u0105cy wymaga\u0144 jako\u015bciowych lub zagra\u017caj\u0105cy jego zdrowiu.<\/p>\nB\u0142\u0119dy techniczne nie uzasadniaj\u0105 \u017c\u0105dania zwrotu refundacji<\/strong><\/h3>\n
Leki recepturowe nie by\u0142y wykonywane zbyt szybko, by nale\u017cna by\u0142a refundacja<\/strong><\/h3>\n
Dopuszczalne minimalne odchylenia w sk\u0142adzie leku recepturowego<\/strong><\/h3>\n
B\u0142\u0119dy w komunikatach przekazywanych do NFZ<\/strong><\/h3>\n
Aktywna obrona ju\u017c na etapie kontroli ma znaczenie<\/strong><\/h3>\n
To w naszej ocenie wyrok wa\u017cny dla ca\u0142ego rynku aptecznego<\/strong><\/h3>\n